N
NINI
1. Begiaren erdiko zulo beltza, argia barruratzen den tokia.
2. Haur txikia, sehaska-haurra.
- hegalak zabal-zabal / bi orratz-buru ninietan — «Bele erraldoia»
Kategoria: izena · Sinonimoak: begi-nini (1); haurtxo, ume (2) · Esamoldeak: begien ninia bezala zaindu = oso maitatua zaindu.
NARRASTI
Lurrean sabelez narras dabilen animalia: sugea, dortoka, muskerra…; (hed.) jokabide makur eta isilekoa duen pertsona.
- historiak ahaztuko dituenetan / narrastiak beti ildorik sakonena — «Hozkia»
Kategoria: izena · Sinonimoak: narras-animalia · Osaera: narras (lurrean herrestaka) + -ti (joera-atzizkia) → "narras dabilena".
NEKAEZIN
Inoiz nekatzen ez dena, etengabe ari dena.
- nire datuak aspaldian dauzka / zorionaren lobby nekaezinak — «Zorionaren lobbya»
Kategoria: izenondoa · Sinonimoak: nekagaitz, indartsu, bizkor · Antonimoak: neke-erraza · Osaera: neke (akidura) + ezin (ezintasuna) → "nekatzen ezin dena", negarrezin, hilezin gisara.
NONNAHI
Edonon, leku guztietan; non nahi den.
- Abesti baten izenburuan: «Tortura nonnahi» — Berri Txarrak (t/g) (1997)
Kategoria: adberbioa · Osaera: non + nahi → "non nahi den" · Aldaerak: nonahi, edonon · Antonimoa: inon ez.
NORAEZEAN
Norantz jo ez dakiela; norabide finkorik gabe ibili.
- bakardadean / haurtzarorik ezean / kale gorrian / hotzak, noraezean — «Haurtzaroa lapurtu zidaten»
Kategoria: adberbioa · Sinonimoak: noraezean ibili = ipar gabe ibili (cf. iparra galdu, i.md) · Osaera: nora (galde-hitza) + ez + -ean (inesibo poetikoa) → "nora doan ez dakiela".
NORTASUN
Norbaiten izaera berezia, besteengandik bereizten duena; norberaren identitatea.
- Abesti baten izenburuan: «Nortasuna eraikitzen» — Berri Txarrak (t/g) (1997)
Kategoria: izena · Osaera: nor (galdetzailea) + -tasun (abstraktua) · Lotutakoak: nortasun-agiri = NAN; nortasun handiko = izaera sendokoa · Sinonimoak: izaera, identitate, izate.