F
FABORE
1. Norbaiti egiten zaion mesedea, laguntza ematea.
2. (Iparraldean, dialektoetan.) Alde zentzuan: fabore izan = alde egon, defendatu.
- Abesti baten izenburuan: «Emazten fabore II» — Libre © (2003)
Kategoria: izena/lokuzio · Sinonimoak: mesede, lagungarri, alde · Erregistroa: mailegua (gaztelaniatik favor, Erdi Aroan euskaratua); Iparraldean eta literatur euskaran bizia, alde zentzuko erabilera bereziki · Lotutakoak: faboratu = lagundu, alde egin · Oharra: abestiaren izenburua Etxepareren Emazten fabore (1545) lan klasikoari keinu zuzena.
FOLKLORE
Herri baten ohitura, ipuin, abesti, dantza eta sinesmenen multzoa; tradizio biziaren altxorra. (Hed., gaitzezkoz) bitxikeria gisa tratatua, ez serioki hartua.
- Abesti baten izenburua: «Folklore» — Payola (2009)
- Hargatik agian aurreiritziak / zuretzat gaur eta beti / folklore baikara — «Folklore»
Kategoria: izena · Sinonimoak: herri-jakintza, tradizio · Erregistroa: mailegua (ingelesetik, jatorrian folk "herria" + lore "jakintza") · Oharra: abestian gaitzezkoz darabil, hizkuntza-gutxiengoak sailkatzeko erabili ohi den ikuspegi murriztailearen kontra.
FROGA
Zerbait egiazkoa dela erakusten duen seinalea edo erakustaldia; ebidentzia.
- Hortzak kendu nahi zenizkigun baina hala ere / bestela ikasi genuen kosk egiten / Zeinek behar du froga gehiago? — «Folklore»
Kategoria: izena · Sinonimoak: ebidentzia, erakuspen · Aditza: frogatu = froga eman, egiaztatu · Erregistroa: mailegua (latinetik proba, gaztelaniatik prueba > euskaraz froga).
FEREKA
Eskua leunki pasatzea, laztana; maitekiro ukitzea.
- txakurrak bere ferekak eskatzen dizkit — «Etxe bat»
Kategoria: izena · Sinonimoak: laztan, balaku, ferekaldi · Aditza: fereka egin / ferekatu = laztandu.